Van horen zeggen (deel 1)
Met enige regelmaat zullen wij verhalen van ‘volgens de overlevering’ brengen. ‘Van horen zeggen’: dat betekent feitelijk dat die informatie niet uit eigen waarneming is, maar uit de tweede hand is verkregen. Het is informatie die niet direct door de getuige zelf is gezien, maar die deze heeft doorgekregen van iemand anders. Dat roept vaak om reactie, om die informatie bevestigd dan wellicht meer feitelijk te krijgen. Daar doen we het voor….
Kent u ook zo’n verhaal? Laat het ons weten.
Als eerste is Gerard Visser aan het woord.
Verhalen van Cor en Guurtje Visser-Konijn uit de Wijdewormer
Van voor, tijdens en vlak na de Tweede Wereldoorlog- verteld door hun zoon Gerard (deel 1).
Mijn vader Cor Visser en zijn vrouw/ mijn moeder Guurtje Visser-Konijn woonden vroeger op de Noorderweg 133 te Wijdewormer. Cor werd geboren op 13 augustus 1921 aan de Hofweg 14 in Ilpendam. Hij kwam uit een groot gezin met elf broers en zussen. Vanaf zijn achttiende tot zijn negenentwintigste jaar werkte Cor als boerenknecht op de boerderij bij de familie Stadegaard in de Wijdewormer, Noorderweg 112. Op zijn motor ging ie heen en weer vanaf Ilpendam naar de boerderij in de Wijdewormer.
Guurtje Konijn is geboren op 26 mei 1921 en heeft tot haar vijfentwintigste gewoond op de boerderij van haar ouders (Konijn) op Noorderweg 100. In de oorlogsjaren trouwde ze met Cor Out, afkomstig uit de Schermer. Helaas overleed deze Cor al jong aan de gevolgen van open tbc. Zo mocht hij vanwege besmettingsgevaar niet bij hun jongste kind komen. Barre tijden waren dat. Na het trieste overlijden van haar eerste man Cor bleef Guurtje achter met vier kinderen. Ze kon de boerderij, met vijftien koeien, uiteraard niet alleen runnen. Toen werd mijn vader, Cor Visser dus, ‘vrij gemaakt’ als boerenknecht van de familie Stadegaard om moeder Guurtje bij te staan.

Zo ging dat toen en zo is het ook begonnen… Na een jaar verkering maakte heeft Cor Visser het ‘uit’ met zijn toenmalige verkering, want hij vond ’t wel erg werd gezellig bij moeder Guurtje. Op zijn 29 e trok Cor in bij de weduwe -moeder- Visser op de boerderij Noorderweg 133. Op april 1952 zijn ze getrouwd. Een en ander leidde tot een samengesteld gezin van elf kinderen, vier Out’s en zeven Vissers….
De oorlogsjaren 1940-1945
Cor was vanaf de oorlogsjaren goed bevriend met Leo Haverkort (zie ook het Wijdewormer Journaal van mei 2025), die rond die tijd aan de Zuiderweg/ hoek Westerdwarsweg woonde. Dat lijkt vandaag de dag verder af van de Noorderweg dan het toen in werkelijkheid was, want toen bestond er nog geen A7 en kon je nog via de Westerdwarsweg zó naar de Zuiderweg steken.
De Amerikaanse parachutist en de Duitsers
Op een dag tijdens die harde oorlogsjaren waren zowel Cor als Leo op de boerderij van Stadegaard aan het werk. Een overvliegend vliegtuig, dat waarschijnlijk getroffen was tijdens een vuurgevecht met de vijand, trok hun aandacht. Vanwege die schade sprong een Amerikaanse soldaat, gelukkig wel met een parachute, uit dat vliegtuig. Deze militair belandde achter in het weiland bij de Noorderweg 112.

Cor en Leo vreesden dat de piloot geraakt was door de Duitse bezetters. Toen beide mannen het land in gingen om de Amerikaanse parachutist te helpen, werd eerst zo snel als maar kon de parachute in een duiker of onder een brug in de sloot verstopt. De Amerikaan, die goed geland was, werd over het land en via een zgn. deel (=balk over de sloot) naar de dijk gebracht. Vervolgens werd snel doorgelopen naar het gemaal Wijdewormer (wat toen beheerd werd door de familie Wijnberg), waar de soldaat zou worden ondergebracht. Ze probeerden -met handen en voeten en een paar woorden Engels- de parachutist uit te leggen dat hij in de ringsloot moest springen, waarna hij zich in de uitmonding van de pijp van het gemaal (die half boven het water uitkwam) moest verschuilen. Dan zouden ’s avonds mensen van het verzet hem komen ophalen. Probeer je eens voor te stellen hoe dat -in alle hectiek en spanning- moet zijn
gegaan.
Cor en Leo snelden zich terug naar de boerderij van Stadegaard. Onderweg kwamen zij echter al in het weiland Duitse soldaten tegen. Die hadden natuurlijk ook gezien dat de parachutist daar ergens was neergedaald. En daar wilden ze van Leo en Cor graag meer van weten! Onder bedreiging van geweren moesten de jongemannen vertellen waar de parachutist was. Met een gewapende Duitser soldaat in hun rug moesten ze weer terug door het weiland, richting gemaal. Toen ze vlak bij ‘de deel’ naar de dijk waren, spraken Cor en Leo met elkaar af (de Duitse soldaat verstond geen Nederlands) dat als ze halverwege de deel waren, dat ze dan de balk door te stampen aan het wankelen zouden brengen en wel zodanig dat de Duitser in de sloot vol bagger zou donderen, waarna ze zich snel uit de voeten konden maken.
De spanning steeg… Cor zorgde ervoor dat hij de achterste was, de Duitse soldaat liep in het midden en Leo voorop. Die Duitser in het midden, dat lukte wel. Maar de Duitser, vast niet geboren in Leipzig, sprong echter van de deel op de kant van de dijk. Cor Visser kreeg van die soldaat een klap tegen zijn hoofd met het houten handvat van het geweer: ze moesten sich beeilen (opschieten) en geen geintjes meer maken. Toen zij de dijk afliepen naar de schuilplaats van de Amerikaan hadden ze helaas geen andere keus dan aan te wijzen waar de parachutist zat verstopt. Die werd vervolgens ingerekend en Leo en Cor konden vertrekken en vort machen. Helaas was hun plan niet gelukt, maar toch … hadden ze gelijktijdig alle geluk van de wereld. Want zowel Cor als Leo zaten in het verzet. Als die Duitser dat wist…. Maar ja, die wisten later wel meer niet….
Nog een parachutist
Een andere parachutist was opgevangen door een boerenfamilie aan de Zuiderweg. Omdat deze soldaat was niet opgemerkt was door de Duitsers waren ze ook niet naar hem op zoek. Maar ja, die parachutist kon natuurlijk niet op de boerderij blijven: dat was levensgevaarlijk! Als dat door de Duitsers ontdekt werd, dan werden zowel parachutist als de boerenfamilie opgepakt of doodgeschoten. Hij moest dus zo snel mogelijk weg, en wel via het verzet.
Een dag later ging de parachutist naar een onderduikadres in Purmerend. Op de boerderij werd een wagen met los hooi geladen en de parachutist werd daarin verborgen. Hoe dat ging is niet bekend, misschien
gewoon recht op staand? Wie het weet mag het zeggen. Enfin, vader Cor en Leo Haverkort togen met paard en wagen, met los hooi, naar Purmerend. Bij de Sluisbrug aangekomen werden ze haltgehouden door de Duitsers en werd het transport grondig geïnspecteerd. Met een ijzeren pen werd diep in het hooi gestoken. Maar wonder boven wonder ging dat goed en mochten ze door met de hooiwagen. Vervolgens werd de parachutist afgeleverd bij onderduikadres. Ook het hooi werd achtergelaten.
Gerard Visser (met medewerking van Piet Gans en Tom van den Berg)
Reageren op dit artikel? ln.remrowedjiw@taairaterces

