Boeken over de Wijdewormer en Neck
In dit jaar wat voorafgaat aan weer een mijlpaal in onze geschiedenis, het feestjaar 2025 (400-jarig bestaan van de Wijdewormer), leek het ons nuttig en aangenaam eens stil te staan bij enkele geschiedschrijvers over de Wijdewormer en Neck. Wie zijn geschiedenis kent is beter voorbereid op de toekomst, toch? Dit overzicht is overigens niet uitputtend, maar vooral informerend bedoeld.
Van Neck aff met de son om
Met recht hét standaardwerk van de Wijdewormer is het boek ‘Van Neck af met de son om, de geschiedenis van de polder de Wijdewormer’ uit 2021 (Uitgeverij De Kring), van onze vml. secretaris Bart Middelburg (voorheen Pieter Slootenweg op Neck). Zo mag dit boek, op grond van veel archiefonderzoek, over vier eeuwen poldergeschiedenis toch wel worden genoemd. Overigens is Bart ook de schrijver van landelijk gelauwerde boeken als ‘De Dominee’ (over maffiabaas Klaas Bruinsma) en ‘Riphagen’ (over oorlogsmisdadiger Dries Riphagen). Zijn boek over de Wijdewormer is nog steeds verkrijgbaar in de boekhandel.
Kent u ze nog? In oude ansichten
Bij de Europese Bibliotheek in Zaltbommel verschenen series als ‘In oude ansichten’ en ‘Kent u ze nog?’. Dat zijn boekenreeksen waarin resp. is vastgelegd hoe bepaalde plaatsen en de mensen-van- toen in bepaalde dorpen er uitzagen in ‘(over)grootouders’ tijd.
Ook van de Wijdewormer, incl. Neck, verschenen deeltjes (1976 en 1980), beiden geschreven door de inmiddels overledenen Jo Haller en Cees van Dalsem. De eerste was wethouder/ locoburgemeester/ ereburger en de tweede was journalist/ raadslid/ historicus/ redacteur van het Wijdewormer Journaal. Zeer lezenswaardig en vol met leuke plaatjes ‘van toen’ (circa 1880-1940). Met wat geluk vindt je die boekjes nog wel eens op Marktplaats of bij een boekenantiquair.

De Wijdewormer en Omstreken in de vorige eeuw
De bovenstaande boekjes waren een stimulans voor onze huidige dorpshistoricus Piet Gans: in juni 2001 verscheen zijn in eigen beheer uitgegeven fotoboekje ‘De Wijdewormer en Omstreken in de vorige eeuw’, ter gelegenheid van het 375-jarig bestaan van de Wijdewormer, in samenwerking met het comité 375 jaar Wijdewormer’. Feitelijk is dat boekje, inmiddels een collectors-item, een combinatie tussen ‘In oude ansichten’ en ‘Kent u ze nog?’. Veel historische plaatjes en feiten.

De eindbalans en feest vieren
Het 375 jarig bestaan was dus de aanleiding voor het boek van Piet. Maar 25 jaar eerder was het ook feest. Daarvan verscheen het (foto)boekwerk ’10 dagen feest in beeld’. Inderdaad, over de viering van het 350-jarig bestaan van onze polder, met foto’s van Aad van Westen en een inleidende tekst van (en uitgegeven door) Cees van Dalsem. Ja, we vieren wat af in onze polder.
De eindbalans voor dit artikel heet ook zo: ‘Wijdewormer 1626-1817-1990 – “de eindbalans”. Dat is een heruitgave van het boek ‘350 jaar De Wijdewormer’ van de voor u inmiddels bekend Jo Haller, met een aanvulling door Cees van Dalsem. Die eindbalans, met een inleiding van onze laatste burgemeester J. Koppenaal, verhaalt over de geschiedenis van onze polder tot aan de herindeling en het opgaan in de gemeente Wormerland per 1 januari 1991, na 183 jaar gemeentelijke zelfstandigheid. Maar om nu te zeggen dat we anno 2025 ons niet zelfstandig voelen….

Deze uitgave werd december 1990 door het gemeentebestuur aan de inwoners van de Wijdewormer aangeboden, vergezeld van ‘de hoop en verwachting dat ook in een nieuwe gemeente (Wormerland) de gemeenschap Wijdewormer blijft floreren’. Nou… dat is aardig gelukt…. en dat gaan we volgend jaar weer eens uitgebreid vieren! Toch?
Tom van den Berg
Piet Gans



