Uit het Depot – het vaandel van fanfarecorps ‘KUNST na ARBEID’
Met enige regelmaat lichten we een voorwerp uit ons Depot, Neck 17. Wat is de geschiedenis, hoe komt het er?
Maar eerst even voor de wellicht wat jongere lezers: wat is dat, zo’n vaandel? Vaandeldrager, huh? Waar werd ’t voor gebruikt? En wanneer?
Vaandel
Neem nu eens het gezegde ‘iets hoog in het vaandel hebben’. Dat is een vaak gebruikte uitdrukking, waarmee bedoeld wordt dat iets belangrijk gevonden wordt. Een vaandel is simpel gezegd een heel bijzondere vlag (of banier) van textiel met een voorstelling erop, die meestal hoort bij een kerk, vereniging, club, fanfare, militair voertuig of vaartuig. De voorstelling is vaak symbolisch en rijk versierd. Een vaandel draag je mee aan een vaandelstok. Zo maak je eigenlijk ‘reclame’ voor de ‘vereniging’ of eenheid waar je bij hoort. Een vaandel is dus bedoeld om je mee te onderscheiden, ter identificatie.
Vaandeldrager
Dat was een prachtige en eervolle taak binnen het muziekkorps! Je bent letterlijk het visuele middelpunt en de trots van het korps. Je draagt niet alleen een zwaar stuk geschiedenis mee, maar zorgt er ook voor dat het korps strak en statig oogt tijdens defilés en straatoptredens. De drumband voorop, daarachter eventueel het bestuur in het nette pak, vervolgens de blazers en ergens ertussenin de vaandeldrager, die natuurlijk daarmee onlosmakelijk verbonden is. Het vaandel is het symbool van het korps en behoort dan ook met verve en allure gepresenteerd en gedragen te worden. Vandaar: vaandeldrager. Zoek maar eens op YouTube naar ‘De Vaandeldrager’ van Dingetje. Leuk!
KUNST na ARBEID
Terug naar het Depot. Daar staat zo’n vaandel, en wel dat van het Wijdewormer Fanfarekorps ‘KUNST na ARBEID’. Zo heten en/of heetten trouwens wel meer fanfarekorpsen en/of muziekverenigingen in den lande. Ook bij misschien onze aanstaande verloofde, nu nog buurman, Purmerend. Dat korps dateert van 1927 en is na een pauze weer actief (met KNAkkers). Hebben we over een paar jaar dan toch weer een ‘Kunst na Arbeid’ binnen de gemeentegrens? Lijkt ons leuk dat die knakkers een deuntje meeblazen tijdens de feestweek van 2051. Alvast van harte welkom in onze polder, want dat blijft ’t, samenvoeging of niet!!!
Ons vaandel (zie de foto’s) noemt als datum 1 november 1913. Het kunstwerk (want dat is het) is vervaardigd door het befaamde atelier H.J. Lindeman uit Den Haag (1904-1924). Bijzonder zijn de knopen (in de vorm van een ster) onderaan het vaandel. En het is nog helemaal compleet: uniek. Als de schijn niet bedriegt is de KNA uit Wijdewormer dus ouder dan die van Purmerend, maar dat terzijde. Wie het verleden niet eert…
Ons korps trad regelmatig op bij verschillende concoursen en evenementen, zoals bij schaatswedstrijden (onder meer in 1917) e.d. In 1918 was er een optreden bij de installatie van burgemeester Hero ter Cock. Ook traden deze musici met veel succes op in 1926, bij het driehonderdjarig bestaan van onze polder. En er waren optredens in het café op Neck (nu Ristorante Mario). Het korps viel regelmatig in de prijzen, getuige de medailles aan het vaandel. Hoe het vervoer van het korps en vaandel ging is ons helaas onbekend, maar bus en/of trein liggen dan wel voor de hand. Aangezien veel leden in het boerenbedrijf werkzaam waren, moesten ze wél op tijd thuis zijn. De koeien worden immers vroeg wakker en toen ging melken nog met de hand.
Voor niets gaat de zon op… ook toen was er geld nodig om de tent draaiende te houden. De secretaris van de muziekvereniging wist van toeten en blazen en in augustus 1915 werd aan de gemeente Wijdewormer subsidie gevraagd, wat ook werd toegekend.
Op 31 oktober 1926 liet de secretaris de gemeente Wijdewormer echter weten dat het doek voor het korps – en daarmee ook voor het vaandel – gevallen was. Het aantal leden was met te veel afgenomen. Geen vlagvertoon meer, hoewel…
Op enig moment is het vaandel door Piet de Waal, voormalig boer in de polder, aan Piet Gans geschonken: ‘Piet, hier kun jij wel wat mee.’ Dat was zo, en dat ís zo. Waarschijnlijk had Piet de Waal dat vaandel van zijn schoonfamilie Van Twisk in bezit gekregen. Na vakkundige restauratie door Piet (Gans) en zijn vrouw Ria staat het nu al weer enkele jaren te pronken in het Depot van onze Stichting Behoud Cultuurhistorie Wijdewormer, op Neck 17 (open of afspraak via 06-44634954, zie ook www.wijdewormer.nl). Kom eens kijken: welkom!
Piet Gans en Tom van den Berg






